Mostrar mensagens com a etiqueta pa pensa. Mostrar todas as mensagens
Mostrar mensagens com a etiqueta pa pensa. Mostrar todas as mensagens

18.1.13

mi na mi_ bó na bó_ el na el

Criolo ka ta screbe, pamó:
pamó...
mi N ta fra, mi na mi
bó bu ta fla, bó na bó
el el ta dize, el na el

mi na mi, N pensa ma bu ta ngana-m.
*mi na mi, bu pensa ma bu ta ngana-m.
bó na bó, bu pensa ma bu ta ngana-m./ *bó na bó, bu pensa ma bu ta ngana-bu.


mi na mi, bu pensa ma el ta ngana-m
mi na mi, bu pensa ma el ta ngana-bu
mi na mi, bu pensa ma el ta ngana-l
mi na mi, bu pensa ma el ta engana-nu
mi na mi bu pensa ma el ta ngana-nhos
mi na mi bu pensa ma el ta ngana-s (es)

bó na bo, bu pensa ma bu ta ngana-m (* ta ngana-bu(-u)/ ta ngana-l/ ta engana-nu/ *  ta ngana-nhos/ngana-s (es)
el na el, el pensa ma el ta ngana-m (ngana-bu(-u)/ ngana-l/ ngana-nu/ ngana-nhos/ ngana-s (es)

mi na mi
bó na bó
el na el
nos na nos
nhos na nhos
es na es.
 
N pensa
bu pensa
el pensa
nu pensa
nhos pensa
es pensa
 

9.10.12

- Oh nhá má!

 
Ta interesa-m, por iso: Copy Paste! (1)
 
"Não haverá desenvolvimento verdadeiro sem o desenvolvimento da língua materna, ponto! Exercício diário, vulgo TPC (Trabalho Para Casa) que desde a minha infância são meros cumprimentos de obrigação, em vez de serem entusiasmantes prolongamentos dos ensinamentos nas aulas. E continua. Sempre me angustiou essas questões. Como uma filha a crescer rapidamente, para além da angústia vem-me a revolta. Vejam só este enunciado:

"Ao número anterior, adiciona uma unidade ao algarismo das dezenas e de seguida subtrai um unidade ao algarismo das unidades. Ao número obtido, faz a soma dos dois algarismos. O que verificas?"
 
Distake gó, é dimé.(1) sem comentario.

21.9.12

Ala-u bun!

Fra mantenha,

- Nho Juzé! Ala nho bun? Kumó corpo?
-Ale-l li... abo! Gentis na caza?
- Ali-m bun. Gentis na caza sta tudo dreto... es manda nho mantenha.
-
-
-

20.9.12

Txa-l sabi

- Omi, kel li ta fazedo?
- Se é bó, tambe bu ta (a)txa-l sabi!
- Kenha ke fla-u? Kel li N ka ta pidi.

Cumpri lei... pamode sabi é djunto ku ka sabi.

...

19.9.12

É pa nu disgadja

N ta papial, N ta lerel, ma N ka ta screbel.
N ta screbel, ma N ka papial. Lerel é sima N ntende.

(...)
- N ta papia Criolo, ma screbe gó... é na nha Portuges ke N prende na scola.
- Ma pamode?
- N ka nxinado screbel.
- Dja bu spumenta skrebi na Kriolu?
- Se és nxinaba mi el... bu sta odja!


----

24.8.12

De rabendita

- Criolo ka ten GRAMATICA!
- Mas, de kal é gramatica ke nhos sta papia del? Sima Gramatica é txeu bazado… cada kenha ten di-sel…
Kuaje tudo studiozo de nos Lingua ta sita Chelmichi e Varnhagen pamode es skrebe na 1841 ses inpreson sobre situasan sosiolinguistico na Cabo Verde kel li: ‘… são apenas os filhos de Portugal que ainda falam a nossa língua portuguesa; e mesmo estes acostumam-se logo à ridícula linguagem do país, geralmente usada e chamada língua crioula, idioma o mais perverso, corrupto e imperfeito, sem construção, sem gramática, e que não se pode escrever (…)’
Pamode “indipendesia dja du ten dja”, de rabendita alguns studiozo de nos Lingua ta c(a)rapati na kel sitasão y kes oto de omesmo calibre - ma tudo screbedo nun contesto de interese y rupeto colonial - pa mostra: nhos odja kumodé kes ta disdanguba de nos lingua!?
 [triste gó, na kel tenpo… tenpo era oto,  tenpo baxo. Era un tenpo sucuro sima breu.]
 - Gosim gó nos terra é pa nos povo... mas ke povo? 
 
Kel sitason la é un Verdade Istorico, sta screbedo. Mas nu ka al faze-nu diskese nos identidade conpozita, só pasvia de rabendita.
- Oh alma bibo!

21.8.12

De calote!


- Bu sta faze-m el de calote!
"Quanto à etimológica, a principal vantagem que, segundo alguns, podia oferecer, era o facto de facilitar a aprendizagem do português."


Que alguns? Alguns quê?

Pedro Cardoso i Eugénio Tavares skrebe " criolo etimolojico" mas kel la é ka era ses intenson.

19.8.12

De runheza

Pamodé  ke Alupec -scrita fonético-fonológico- é midjor?

"O colóquio de Mindelo [1979] teve a preocupação de pôr acento tónico na escolha de um alfabeto que pudesse dar garantias de preservação da autonomia fonética da língua cabo-verdiana. Esta questão não podia deixar de se pôr, dada a situação sociolinguística em que se encontra o crioulo no seu contacto permanente com o português, o que, como se disse atrás, vem dando origem a um processo continuo de descrioulização... Tendo-se posto a escolha entre a escrita etimológica e fonológica, analisaram-se as vantagens e inconvenientes de cada uma.
Quanto à etimológica, a principal vantagem que, segundo alguns, podia oferecer, era o facto de facilitar a aprendizagem do português. [como assim?] Porém, isso implicaria a subordinação histórica (ou diacrónica) do crioulo ao português e, por conseguinte, uma subordinação sociolinguística, o que, precisamente, se pretendia evitar. Além disso, ela não individualizava a estrutura fonético-fonológica das duas línguas, o que podia acabar por transformar o crioulo num verdadeiro dialecto do português. a esse respeito, o linguista belga Jean Doneux, participante no Colóquio, emitiu o seguinte parecer:
'À força de querer aproximar graficamente as duas línguas, pode-se correr o risco de mascarar as duas diferenças fundamentais de estruturas; disso pode resultar que as crianças, acreditando abusivamente estar diante de um sistema muito próximo, imaginem que é muito simples passar ao português a partir do crioulo: na verdade, quanto mais típica for a base ortográfica, tanto mais elas se convencerão de que, no momento de aprender português, "se passa outra coisa"'
o problema não se põe, de resto, apenas relativamente ao ensino. A escrita etimológica representa uma ameaça para a preservação da estrutura fonética do crioulo, dado que, baseando-se na escrita do português, ela não representa de forma completa e precisa a fonologia da língua caboverdiana. Ora, do ponto de vista fonético-fonológico, as duas línguas tem diferenças acentuadas que, numa escrita etimológica, aparecerão esbatidas e poderão acabar por desaparecer. Por exemplo, na variante dialectal de Santiago o -e final da generalidade das palavras portuguesas aparece representado por um -i: sodadi, parenti, noti. Se essas palavras forem ortografadas em função da sua etimologia, a tendência será para escrever sodade, parente, note, o que é um passo importante para a descrioulização da língua. Isso porque, embora o léxico crioulo seja na sua maioria de origem portuguesa, a realização fonética das duas línguas não é de modo nenhum a mesma." ( PBAUECV: 78)

Comentários:

Alfabeto "qualquer série ou sistema de sinais convencionados para representar letras, fonemas, palavras, mensagens etc." Dic. HOUAISS.

Ka ten ipotis de muda situasão sociolinguistica caboverdiano. El é kel ke é, na cada mumento... mudansa é dibagar (li sta un palavra 'debagar', mas un 'nabega' ke sta cai na dezuzo... es sa da lugar a 'devagar', 'navega', ... Es pruseso é de discriolizasão? Mode ke el ta txumado?)

É ka  ku nobo regra de scrita ke criolo, nes cazo fonético-fonológico, ta torna diferente de Lingua Portuges.

AlupeKiar é ka traduson só de palavra. Traduson El é sobretudo de CULTURAS:

1. N tene sodade bó (nhos) *eu tenho saudades de ti.
2. Djokin é nha parente londje. El é neto de nha prima de trabesado * Djokin é meu parente longe. Ele é neto da minha prima atravessadamente.
2. Note fitxado mi só nes caminho * noite fechado eu só neste caminho.

Kes fraze li 1., 2. e 3 ta mostra claramente ke du sta na presensa de dos língua.

Realizasão fonetica ta varia de falante pa falante. Kel li dento de um mesmo Língua. Anton é mode ke N ta sabe ma un falante de Criolo é de Fogo? De fora? De Maio?

Na AK: Katxó; katxrr(e), katxor/katxol/katxoi, katxor. Na Lingua Kabuverdianu é "KATXOR". Ó é kasi? Ó é kasinada? Ó é ka divera/nivera? É ka simé?

10.8.12

Pamodi+é?

Pamodé?

Tradução:

(1) É o uso que faz a língua. (Pt)

(2) *É uso que faz língua.
   
(3) É uso qui ta faze lingua. (Criolo)

(4) É uzu ki ta faze lingua. (AK)

(5) É uzo ke ta faze lingua.

(6)? É u uzu ki ta faze lingua.

(7) É uzu ki ta faze un lingua.

.