15.8.10

Kabesa e sinhor di korpu...

Rikeza di nos Lingua sta na kes signifikadu di uzu di ... + Kabesa

A: Abri+P+ kabesa - abri kabesa pa bu ntende kuze ki sa ta fladu./ Bo nen sin abri-bu kabesa...


B: bandona (+P+) kabesa - pa kuza ki el furta... e so pa el bandona se kabesa (= furta kuza insignifikanti).

1. Bende (+P+) kabesa
2. Bira+P+ kabesa
3. Bom kabesa
4. Da (+P+) kabesa
5. Da+P+ na kabesa
6. Difama kabesa
7. Esta+P+ na kabesa
8. Fama kabesa
9. Faze+P+ kabesa
10. Gol di kabesa
11. Guarda(+P+) kabesa
12. Infeta kabesa
13. Ka bom di kabesa
14. Ka ten kabesa
15. Kabesa bum
16. Kabesa ka bale
17. Kabesa riju
18. Karega na kabesa
19. Kebra kabesa
20. Kompo kabesa
21. Konvida kabesa
22. Korta+P+ kabesa
23. Kosa kabesa
24. Kubri kabesa
25. Laba kabesa
26. Lapi kabesa
27. Leba na kabesa
28. Limpa kabesa
29. Mara kabesa
30. Mata kabesa
31. Mete na kabesa
32. Micha+P+ na kabesa
33. Modja kabesa
34. Nodia +P+ kabesa
35. Omi di kabesa
36. Patxi+P+ kabesa
37. Pega kabesa
38. Pensa ku +P+ kabesa
39. Pentia kabesa
40. Perde kabesa
41. Poi (+P+) kabesa
42. Poi mon na kabesa
43. Rapa (+P+) kabesa
44. Ratxa+P+ kabesa
45. Ruspeta (+P) kabesa
46. Sakundi kabesa
47. Sapa +P+kabesa
48. Seka kabesa
49. Spia kabesa
50. Straga (+P+) kabesa
51. Subi+P+ na kabesa
52. Ten kabesa
53. Toma+P+kabesa
54. Tra +P+ di kabesa
55. Trata kabesa
56. Xuxa+P+ kabesa

13.8.10

AJA LUS!

LUS DJA BEEEN!!!

XISA. lus dja ba.

8.8.10

Inpozisãu di Alfabetu Kabuverdianu?

Não é nenhuma imposição. É uma proposta fundamentada no seguinte:
“O facto de se ter um alfabeto convencional, uniforme e funcional, em termos de pertinência e de oposição distintiva, não quer dizer, que já se tem também uma escrita uniforme e funcional.

Com efeito, a escrita não se reduz ao alfabeto. Se é certo que não existe escrita alfabética sem alfabeto, este, pelo contrário, de algum modo, pode existir antes da harmonização da escrita.

Com isto queremos dizer que a funcionalidade do ALUPEC não significa uma escrita unificada e uniforme. A padronização do alfabeto é apenas um aspecto (1ª fase) da padronização do crioulo.

A fixação dos diacríticos, a segmentação das unidades monemáticas e morfematicas, a uniformização de cada unidade lexical, a opção por uma variante de base, a selecção das formas estruturais que possam funcionar como variantes livres, o controle dos neologismos e dos empréstimos lexicais são outros tantos aspectos da padronização do Crioulo. A mesma é uma tarefa multifacética e de longo prazo que ultrapassa o âmbito de um simples Grupo de Trabalho. É indispensável que haja uma política linguística que favoreça a padronização e que estimule a participação da sociedade, de forma orientada e dinâmica."

Caro leitor, o excerto a supracitado foi escrito por MV no livro proposta de bases do alfabeto unificado para a escrita do caboverdiano na página 159. Então, conseguiu compreender o conteúdo da citação?

7.8.10

FLADU FRA KA TA SKREBEDU... Nau!

Ku razãu nu ten es kumentariu li: “Djoa cosa loacinha sta bem escrite ma de favor ca bo stragone nome de nos terra q'ca é Sanninklau ma sim San Ninclau ok! Mantenha de Praia Branca.” Pulikadu li sin si.

Es kumentariu sa ta txoma otoridadi i el sta pergunta-l:

1. Modi ki ta fladu un palavra, un frazi, na un Lingua X?

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ma na ta fla, ta fladu di monti manera, pamodi kada algen ten se forma popri di papia/fala na se komunidadi di fala. Sabedu ma un LINGUA X ten un monti dialetu. Kada falanti ta Papia se idioletu des LINGUA X.

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ma kada falanti ten se propi sotaki/prununsia ki ta torna-l un falanti uniku dentu di se komunidadi di fala. E pur isu ki ora ki argen ki nu konxe i ki nu kostuma ta obi-l ta papia, sem nu odja-l, nu ta sabe, ku mas o menus serteza, el e kenha. Nu pode ta identifika-l pa se forma uniku di papia.

2. Modi ki ta skrebedu un palavra, un frazi nun Lingua X?

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ma na ta SKREBE un LINGUA X ten di ser, di preferensia, di un un uniku manera. Sigundu un padrãu di skrita preskritivu propostu pa un dikretu-lei.

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ma pa prende skrebe un LINGUA X , falanti des LINGUA X ten di bai pa un skola undi ta nxinadu kumode ki ta SKREBEDU es LINGUA X, sigundu regras preskritivu des LINGUA.

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ki e na SKOLA ki ta nxinadu “un forma kuretu” di skrebe nes LINGUA X.

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ki e na SKOLA ki ta nxinadu LEITURA nes LINGUA X.

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ma ora ki el skrebe nes LINGUA X ma e pa karkel algen alfabetizadu na es LINGUA X, sima el, pode lere-l se testu i konprendi se mensaji a partir di kuza ki sta SKREBEDU. I ki, pa konprendi mensaji skrebedu nes LINGUA X, es testu ten di sta skrebedu nun kodigu preskritivu, sistenatiku i uniku… propostadu di forma sientifika pa skrebe nes LINGUA X.

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ki e na SKOLA ki ta sosializadu maneras “Edukadu i sivilizadu” di PAPIA nes LINGUA X pau n determinadu Publiku… forma di tratamentu diferensiadu i kuretu di akordu ku nos interlokutor, pur izenplu.

Nen tudu kabuverdianu ka ten konsensia klaru ma Alfabetu kabuverdianu (AK) dikretadu foi pensadu komu un pruposta pa tudu falanti di Kriolu, alfabetiuzadu na purtuges i ki ten abitu di skrebe na Kriolu etimolojiku(?), kumesa ta skrebe kuretu nos Lingua Kabuverdianu nun skrita fonetiku-fonolojiku.

Otoridadis proponenti di tal Dikretu-Lei, si kalhar, pensa ma kenha ki ten abitu di skrebe kriolu  ta faze-l pur un prusesu mekaniku. I e ka e un prusesu mekaniku, dja odjadu. Pa mostra isu, kabuverdianu alfabetizadu finka pe na kanela… es grita: “fora alupek!”

Mas kabuverdianus nunka es ka grita: fora lingua kabuverdianu!

Rezultadu e kel ki nos tudu konxe - Ministru di tutela dimitidu, nau pur inkonpitensia pura, mas so pa silensia Nasãu.

Ora, STADU di Kabuverdi ten konsiensia klaru ma nu ten un Lingua Nasional i Maternu ki nos tudu ta papia i ki ta faze parti di nos konvivensia. Un Lingua ki du ta nabega na el. Pur isu, El ten obrigasãu moral di po-l na SKOLA PUBLIKU di Kabuverdi tanbe.
(...)
Kabuverdianus, enton si e na SKOLA ki ta nxinadu SKREBE ku LER un karkel Lingua, Nhos fra-m pamodi ki nos Lingua primeru, ki nu PAPIA i ki nu ta OBI, ka ten direitu di bai Skola?

5.8.10

A letra K é dedicada ao Krioulo, escrito na língua materna.

"A letra K é dedicada ao Krioulo, escrito na língua materna. A nossa língua é um instrumento fundamental da nossa identidade que precisa ser valorizada, dignificada e enaltecida. Ela é o canal privilegiado para a expressão e promoção de um conjunto de manifestações culturais.
Não se conseguiu ainda a sua oficialização, mas ela resistirá a todas as tentações da sua subalternização e desvalorização."

2.8.10

BOS...

Kriolu e bunitu di fatu...

1.8.10

Papia Kriolu...

El fla, mas o menus asin:
"... E un pai ki gosta di si fidju, ki e nos... e un criador ki gosta di se criatura, i tudu se amor, spesialmenti a fonti do amor ki e deus ta gosta di ser currespondidu, alegria di deus e que ses filhos amadus sabe retribui amor ku amor, vive pertu del, unidu a el, pa ki na verdadi, na alegria, na pas, nu bem, tudu algen xinti bem, i ningen ka xinti mal. E un prujetu di deus em relasão a criatura humana di tudu senpri di iziztensia na mundu ma na seu, na tenpu di difikuldadi. Nos tudu nu sabe purke es spiritu du mal, Satanás, a criatura às tantas dexa di currispondi ao amor de deus, ki kumesa então kel dizordem na curasão do homem e ki houve di uma forma mais explisita a dicotomia a contraposição da a vida de acordo ku deus, em harmonia ku deus, e é a vida lonji di deus ki s. Paulo ta txoma vida segundo a carne. Nos instintus dizordenadus, nos inteligência obscuresida, nos vontadi infrakesida pa dizordem original ta leba-nu muitas vezes ka toma consciência di mutu importanti pa nos procura vive em sintonia com deus, em sintonia com o senhor. I na vontade di deus. Mas fraku ki ta fika, i mas ao sabor das más inclinações das nossas paixões desordenadas. I só s. João ta rezumi kel pa contraposição a deus na concupiscência da carne, concupiscência dos olhos, soberba da vida. I s. Paulo ta rezumi-l tudu na obra, segundo a carne. Ke sta composto a obra segundo o espiritu. Mas deus, apesar di dizordem ki homem kria na el, i di si vida dezordenadu, ka dizisti, pur isu kel faze tudu… ku stratejia pa… ku festas ku patriarcas ku aliaças, te ki deus manda se fidju Djizus Cristo mundu sima deus tinha prumetido pa bem. Tornado-se homem el xina homi a ridiskubri, di novu, caminho di deus. El da homi prende non so obras di seris humanus- prende em difinitivu sempre em todo o momento nu disidi pa deus, nu skodje deus, nu opta pa se caminho. Nu procura vive na se palavra, segundo ses ensinamentus. Mas jesus Cristo ta fla-nu klaru pa nu intende, pa nu ka vivi inganadu: sem mim nada podeis fazer. Ma e só em harmonia ku Jesus Cristo, revelação du… em harmonia ku el ki nos nu pode sempri skodje bem e nau mal…”