31.10.12

ALUPEC: É di ruba-l tudu!


Riba d' ORA?  Não. Ma sin, ... 

"Komisaun nasional pa lingua prioriza a ofisializasaun u kriolu.
A komisaun nasional pa lingua (KNL), enposada es tersa-feira [onti] na sidadi de Praia, difini komu prioridadi di se mandatu txiga a un konsensu sobri kritérius pa ofisializasaun.
Adelaide Monteiro, linguista y un dus 24 komisáriu pa lingua, afirma aus jornalistas ki, komu órgaun konsultivu du governu, a KNL sta disposta “pa kuantu antis”, aprizenta alguns trasus di difinisaun di politika linguística di kriolu.
“Sujiru pega na kestaun di ofisializasaun di kriolu y tenta analiza undi é klaru pa, enkuantu kumisaun, sklarese es kestaun purki ka ten pisoas kontra ofisializasaun di kriolu, más sin , kontra stratéjias des ofisializasaun” disi defendendu a kriasaun di konsensu à volta da questaun y sobri a milhor stratéjia di oficializa kriolu.
Es opiniãun é konpartilhadu por José Luís Tavares, skritor y un dus seis komisárius di diáspura, pa ken é na diáspura ki lingua kabuverdiana mante uma vivasidadi “purki lingua é u primeiru ilimentu di rekonhesimentu di identidade dus kabuverdianus lá fora.
“Nu ka ten  ki skodji nenhum variante, nu ten ki skolhi a pusibilidadi di tudu pisoas ki spresa na kriolu podi skrebi skrebi na se variante ku alfabetu unifikadu, purki é ka falaris ki ta unifica língua, é skrita, adivogou.
Pa se ladu, Eutópio Lima da Cruz, u kumisariu ki skrebi u primeiru livru ku alupek (alfabetu unifikadu pa skrita du kabuverdianu), a ofisializasauu du krioulu “debi ser akarinhada” kon tudu realismo y txiga a un afiksasaun di skrita nacional. (…)"
di partuges pa kriolu_ un kontributu!

28.10.12

in sim

Bu sta in sim de mi? Ka bu fica in sim de mi, pamode N ka faze-bu nada.
(...)

24.10.12

Ku gana txiga riba !?

Faxi: faxi-faxi

El dja el txiga riba. Dja?!

Nho Flano dja txiga riba;
Nho Beltrano, ku nha Beltrana també dja es txiga riba;

- Nha Flana gó txiga riba faxi! Ontonte ke... era kumé de parsubexo...
- Nton kel oklu sukuro, sapato sarto arto, saia travada, bluzia rou tou, ta rakatxa pa entra na djipe é el?
- Nem mais!

-Nes bida é pa du ka fra nada ma ka tem... é margós ke ta bira dose!

- Midjó bu cala-m kel  bocona.

- Antan, Sicrana ton dispatxada dja el sta... dja...
Sta kuze?
- Riba la ta disfruta, mas de ke bó. Era cuzé más?

- Na nha tempo, faxi-faxi era só kel cuza-l gato...

- Cudado, boca ke nbarca pé.

22.10.12

midoro_muidor


Na foto du tene um midoro tradisional. Midor(o)/muidor(o)/maidor na criolo de Fogo. Na kes oto criolo é: mUinhU. Ken ke ka tem midor ten "ralador/rolador".

Midor é pa mui... "mui -> muida"

Pilon é pa kutxi pa tra farelo e, se torna pila ta bira farinha...

Forte traisan!

19.10.12

Ka bandona-m

(...)

- Se el bandona-bo, bu tá djobe oto algem. (bandonabo)
- Ami ningem ka ta bandona-m, pamó N ka tem kuza fla!

- Mudjer, nha ka (i)ntende! N sa ta fla nha, se Zé largá (=largaba) nha trabadjo.
-An, mas ora ke nho ta papia, nho papia dreto, Ok!

(...)

Leksico é de portuges, má de Portuges pa Criolo monte kuza kontise.

(...)

17.10.12

Credo, ma ka ta dado ku ke


Nos lingua é re(i) de matxicado.
É matxicado sin sin senhor!

Nos Lingua: sprito de liberdade de corpo catibo

Xaguado na tudo ladera ku kobon, kanba palasio... mas mal bistido torna ratadjado,
Matxicado ka ta da-l ruspeto, é xagua bai.

Da-l ku ke el ta granxuma...

(...)


13.10.12

É nha brigonha

- bu pode bem ku rosto lerés/ lorés, bu ta txa-m li. Na Fogo, eufemisticamente, significa "rosto alegre e contente" pa bem justifica kel poca brigonha... Um rosto de poca brigonha, disfarsado.

Napoleão Fernandes screbe "lórés, SOT. lóros; el subi na lóres el faze'l es cusa, ele fez-lhe isso descaradamente, prepositadamente, afoitamente.

1. N ka ba la.

2. N ka a la = N ká la.

ka+a= ká // de verbo "ba".

Criolo é um lingua Re de/Rei de matxicado. Matxicado

matxicado [matʃi'kadu]. adj. Rapas, bó é matxicado.  Kes rapazis matxicado dja txiga! Ali Rapas matxicado ka ta entra.
matxica [ma'tʃika]. Bem pa du bem matxika. N ta matxica-l N ta mete na saco...
Veiga (2011) Dicionário Caboverdiano-Português
Santiago

OV

Português
matxika
matxikadu
grógu matxikadu
maxuká, izibí
Bon pa frónta
groge mute bon
ver amachucar, exibir-se
adj Excelente, muito bom
exp aguardente muito boa
"Dja nu bem, dja nu bem pa nu bem matxica." (nes contesto: exibir-se).
 
Quint-Abrial (1998). Dicionário Caboverdiano-Português: variante de Santiago.
matchikádu [matʃikadu]. (port. machucar) adj. mal educado, grosseiro, ordinário, vd. grógu, malkriádu