Ka bu lamenta anti l FAZE:
"Ago, dispos di FAZE o perna l po o korenti di oru".
- Papa kenti bu ta kume-l di borta!
30.5.10
29.5.10
Si kriolu e ka bunitu kapa-m ku faka l karisu!
1. Sai di balai kanba na pilon.
2. Si bentu leba pilon ki fari balai/ Si bentu leba pilon ka bu purgunta pa bala.
3. Firida na rostu ka ta mostradu.
4. Mi ku bo e nhapu ku nha poto, mixa bu pista-m kutotu pa N mixa tanbe...
5. Mi ku bo e sima (suma) tapu ku banganha.
6. Ale-m li sima barata, drumi (durmi) na paredi manxe dentu agu-xuxu.
7. Di odju pa oredja e kuatu dedu... tuma kudadu bu leba sintidu.
8. Ami ku mi nau... si bu ta atxa-l, ben tardi ser sukur ben pretu!
9. Pa ami bu pode spera detadu!
2. Si bentu leba pilon ki fari balai/ Si bentu leba pilon ka bu purgunta pa bala.
3. Firida na rostu ka ta mostradu.
4. Mi ku bo e nhapu ku nha poto, mixa bu pista-m kutotu pa N mixa tanbe...
5. Mi ku bo e sima (suma) tapu ku banganha.
6. Ale-m li sima barata, drumi (durmi) na paredi manxe dentu agu-xuxu.
7. Di odju pa oredja e kuatu dedu... tuma kudadu bu leba sintidu.
8. Ami ku mi nau... si bu ta atxa-l, ben tardi ser sukur ben pretu!
9. Pa ami bu pode spera detadu!
28.5.10
Skrebe un Kriolu: FonoLOJIKU o EtimoLÓGICO?
Karu leitor: ami dja-m dura ta skrebe Lingua ki N ta papia ku bazi na regras di Alfabetu Kabuverdianu (AK) : FonoLOJIKU publikadu pur DL di___/ 2009. Ma N ta viola un di se bazi ki e asentuasãu grafiku. N ta skrebe nha Kriolu sen asentu grafiku, pamodi N ta difende ma el e disnesesariu.
I dja-m skrebe narguns post publikadu, ma mi tantu fas skrebe lingua ki N ta papia ku bazi na AK “fonoLOJIKU” o ku bazi “etimoLOGICO”.
Ami, au kontrariu di arguns "alupekistas" - ki na difeza/inpozisãu di skrita di un karkel Kriolu ta fra ma “fonoLOJIKU”, e midjor pamodi se skrita e “LOJIKU”, N ta difende ma skrita “etimoLÓGICO” e tanbe el “LOGICO”… so ki se LÓGICA di skrita sta na se “étimo”, ki e di Lingua Purtuges, sobritudu. Purtantu, karkel di kes forma di skrebe ki “skrebedor” di Kriolu skodje e LOJIKU/LOGICO, desdi ki sosializadu i padronizadu pa tudu algen skrebe un Lingua Nasional. Naturalmenti, Lingua di Kabuverdi sera nomiadu di Lingua K(c)abuverdiana.
Nu meste da tenpu un Tenpu, ma mi e di kes ki ta difende sosializasãu i inplementasãu di ensinu-aprendizaji di Lingua Kabuverdiana na tudu teritoriu nasional ku bazi nun planu Linguistiku Bilingi.
So ki sima sta ka pode fika!
Dispos des informasãu/sklaresimentu, karu Leredor, dia ki un Guvernu di Kabuverdi ofisializa, midjor sosializa, “skrita padrãu di LKv” na tudu Skola di Kabuverdi, “fonoLOJIKU” o “etimoloGIKO”, ami N sta prontu pa sigi es skrita normativa. Te la… N ta kontinua ta skrebe nha Kriolu di forma ki sta “dikretadu”, i o ki sta en vigor. Pamode N ten nesesidadi di rajista "es nos lingua-kultura oral pa ka perde mas di ki sin" . Ka bu totxa-m! (anglisismu(?) dont touch me!)
I mas, nu meste iduka i sosializa lingua-kultura ki nu ta papia na Skola: prezerva nos identidadi.
E na Skola ki ta nxinadu, ta prendedu i ta socializadu forma di tratamentu. Enfin, ta nxinadu-idukadu na Lingua-padrãu na se forma consideradu kuretu pa kumunidadi di fala/skrita. Enkuantu nu ka faze kel li nu ka ten lijitimidadi pa nu kobra nada.
I mas, nu meste iduka i sosializa lingua-kultura ki nu ta papia na Skola: prezerva nos identidadi.
E na Skola ki ta nxinadu, ta prendedu i ta socializadu forma di tratamentu. Enfin, ta nxinadu-idukadu na Lingua-padrãu na se forma consideradu kuretu pa kumunidadi di fala/skrita. Enkuantu nu ka faze kel li nu ka ten lijitimidadi pa nu kobra nada.
Dibati ten di kontinua!
26.5.10
Du ten Leitor di LKv?
"Não é a língua que faz os homens, mas são os homens que fazem a língua"
Fernão de Oliveira, 1536,
Gramática da Línguagem Portuguesa
Si di faktu na ta papia bu kriolu bu ka ta da eru, na ta skrebe kel kuza ki bu ta pensa [na LKv o otu Lingua] eru ten di sta senpri prizenti, el ta faze di skrita: Si ki bu ka da eru ortografiku [so pamo skrita e fonoLOGIKU?], bu pode da eru sintatiku, bu pode da eru semantiku, bu pode da eru pragmatiku… Tudu kes li e pamodi eru ka sta na falanti el e sta na GRAMATIKA.
Normalmenti kriansa (di un Nasãu livri i indipendenti) ta kumesa ta prende (no sentido de aquisição) un lingua natural, LM, na seiu di familia i el ta kontinua prende-l na kumunidadi di fala i el ta kanba ku el na Skola. Li ta nxinadu-prendedu LM (oral/skritu) na se vertenti padronizadu, istu e, preskritivu.
Tudu argen sabe ma prende Skrebe un Lingua, di un modu jeral, ta ser fetu e na Skola. Li, Lingua di komunidadi (oral) ta pasa ta ser tanbe fiksadu na papel sigundu determinadus prinsipiu i regra. Purtantu, “alunu” ta kumesa ta prende espresa se pensamentu forma skrebedu tanbe, ku regras di kuresãu predifinidu. Istu, na pais undi ki LM e prumeru Lingua di ensinu-aprendizaji.
Na Kabuverdi LM “ta fika(ba) na porta di Skola”, un faktu!?... faktu historiku. I te inda na Kabuverdi kriansas ka ta nxinadu skrebe-ler na se LM - nen na skrita etimoLOJIKU nen fonoLOJIKU.
Sendu asin, en prinsipi, du pode fra ma ka ten Leitor di LKv. Du sabe ma ten Skritor-Leredor di un Kriolu ki el propi el ta skrebe i na fin el ta ler. Mas so kel li ka ta da pa justifika es rasposta ki autor ta da un kumentarista, N ta sita un parti del: “Karu amigu Pedro V, es artigu foi skritu na Kriolu ki e nos lingua matérnu, pa fasilita kumunikason ku nha povu kabuverdianu. N podeba skrebe-l na ingles, má kumunikason ta fikaba más difísil pamodi só kabuverdianus ki sabe lé ingles ki ta ntendeba (…)” a propozitu di es artigu di opiniãu li.
Dibati ten di kontinua... dja go, sen burindadi!
25.5.10
Bu Pode Kanta di Galu, ma...
Kel Li e ka mintida, Sumara kes ditadu (piada) popular:
1.Lingua ki nbarka pe;2. Papa kenti ta kumedu di borta;
3. Kaminhu londji ta andadu di bespa;
4. Sukuru pretu ta spera Lua;
5. Dodu ta spera fradu Sabidu ta panha na konbersu
22.5.10
1818: Aversão à Nação ou à Lp?
“(…) Na mesma Índia, tendo também a sua língua particular do país todos falam português, que se entende muito bem, porém em Cabo Verde nem para se entenderem a falar.A língua francesa falam-na alguns, a inglesa todos em geral à excepção somente de algum escravo boçal. Ora eles só não falam a língua da Nação que os domina senão também a não entendem, o que parece que implica, e quase se conhece alguma aversão à Nação portuguesa, quando pelo contrário aos estrangeiros abraçam, e estão prontos a falar-lhes e dar-lhes tudo, tudo quanto lhes pedem.
Eis aqui o motivo por que não entendem, ou dizem que ignoram as Reais Leis do nosso Rei, e por isto também que quase zombam dos governadores, e a tropa portuguesa não a podem ver.”
LUCAS DE SENNA, Manuel Roiz. 1818. Dissertação Sobre as Ilhas de Cabo Verde 1818. Men Martins. Portugal. 1987
Subscrever:
Mensagens (Atom)